Kijk naar een schedel van 10.000 jaar geleden. Rechte tanden. Brede kaak. Ruimte voor alle kiezen.
Kijk daarna naar een moderne mens. Kaken die smaller zijn geworden. Tanden die krom staan. Kiezen die worden getrokken omdat er simpelweg geen ruimte meer voor is. Bijna iedereen heeft tegenwoordig een beugel gehad of heeft tanden die niet recht staan.
Dat is geen toeval. Dat is evolutie die niet heeft kunnen bijhouden wat wij met ons voedsel zijn gaan doen.
Wat er veranderd is
Onze voorouders kauwden hard. Rauw vlees, harde noten, taaie wortels. Een maaltijd bereiden duurde geen tien minuten maar bestond uit uren kauwen. Die constante kauwdruk stimuleerde de groei van de kaak. Brede kaken, rechte tanden, sterke spieren rondom het gezicht.
Toen we leerden koken veranderde dat. Voedsel werd zachter. Makkelijker te eten. Minder kauwen nodig en langzaam, over generaties heen, werden onze kaken smaller.
Dat proces is de afgelopen eeuwen alleen maar versneld. Bewerkt voedsel, brood, pasta, zachte snacks. De gemiddelde moderne mens kauwt een fractie van wat zijn voorouders kauwden en onze kaken en tanden betalen daar de prijs voor.
Wat dit te maken heeft met mondademen
Een smallere kaak betekent minder ruimte in je mond en minder ruimte in je mond betekent dat je tong, die normaal gesproken tegen je gehemelte rust, naar beneden zakt. Je mondbodem wordt de rustpositie van je tong in plaats van je gehemelte.
Dat heeft directe gevolgen voor hoe je ademt. Een tong die laag in de mond ligt duwt je onderkaak naar voren en je lippen van elkaar. Je mond staat makkelijker open. Zeker tijdens de slaap, als je spieren volledig ontspannen.
En zo wordt mondademen een gewoonte. Niet omdat je neus verstopt is, maar omdat de structuur van je mond en kaak het mondademen makkelijker maakt dan neusademen.
Wat mondademen doet met je tanden en kaak
Speeksel is de natuurlijke bescherming van je tanden. Het neutraliseert zuren, spoelt bacteriën weg en beschermt het tandglazuur. Wie door zijn mond ademt droogt zijn mond uit. Minder speeksel betekent minder bescherming.
Het resultaat is meer tandbederf, meer tandvleesproblemen en een droge, plakkerige mond als je 's ochtends wakker wordt. Dat droge mondgevoel is geen onschuldig ongemak. Het is een teken dat je mond de hele nacht zonder bescherming heeft gezeten.
Daar komt nog iets bij. Mondademen verandert de druk in je mond. Je tong rust niet tegen je gehemelte, waardoor je gehemelte smaller wordt in plaats van breder. Bij kinderen heeft dit een direct effect op de ontwikkeling van het gezicht. Bij volwassenen verergert het al bestaande problemen met de kaak en luchtwegen.
Het verschil is groter dan de meeste mensen denken. Een leven lang mondademen laat letterlijk sporen achter in je gezicht.
Wat je kunt doen
Meer kauwen is een serieus advies. Kies vaker voor voedsel dat weerstand biedt. Rauw groente, noten, taaier vlees. Je kaakspieren zijn spieren, ze reageren op training.
Controleer je tongpositie overdag. Je tong hoort met het puntje tegen je gehemelte te rusten, net achter je voortanden. Niet tegen je ondertanden, niet op de mondbodem. Dit is de natuurlijke positie en het helpt je kaak in de juiste stand te houden.
Stop met mondademen tijdens de slaap. Dit is het moment waarop de meeste schade plaatsvindt. Je spieren zijn volledig ontspannen, je mond valt open en je ademt de hele nacht door je mond zonder het te weten. Mondtape houdt je mond gesloten zodat je automatisch via je neus ademt, je speeksel intact blijft en je tanden en kaak de bescherming krijgen die ze nodig hebben.
Maar mondademen stopt niet altijd bij het wakker worden. Veel mensen ademen ook overdag onbewust door hun mond, zeker als ze gestrest zijn of geconcentreerd werken. Als je neus overdag niet goed doorlaat kun je neusstrips gebruiken om je neusgang extra open te houden. Zo maak je neusademen makkelijker en doorbreek je de gewoonte van mondademen ook overdag.
De gewoonte voor deze week
Let deze week bewust op je tongpositie overdag. Zit je tong laag in je mond terwijl je gewoon zit of werkt? Breng hem omhoog naar je gehemelte. Doe dit elke keer als je eraan denkt.
En 's nachts? Plak een stukje mondtape voor het slapen. Eén week. Kijk hoe je mond aanvoelt als je wakker wordt. Minder droog, minder plakkerig, frisser.
Twee kleine dingen. Mega grote impact op de lange termijn.
Elke Nacht 1% Beter.
Guy Veeke
